نباطستان

اعتراف بزرگ!

nabatestan — Sat, 20 Jun 2009 20:30:18 GMT

كسي كه خود نباتي هست چگونه مي تواند در مورد نباطستان و نباتي ها مطلب بنويسد؟!

يك هفته است كه پي برده ام من هم خود يك نباتي هستم!!!

افسوس!!!

سعي مي كنم نباتي نمانم!

پايان

حميد رضا رفت! (زندگي اما همواره در آغاز است!)

nabatestan — Fri, 17 Oct 2008 18:30:18 GMT

صبج كه از خوب بيدار شديم خستگي ديروز كاملا از تنمان در آمده بود. بعد از خوردن صبحانه مشغول گذاشتن لباس ها در ماشين لباس شويي شدم. همين طور كه جيب لباس ها را براي اطمينان از خالي بودنشان مي گشتم به پنيكوت گفتم: " يك ماهي هست كه با يك تيم شنا آشنا شدم. امروز تمرين داريم. مي خواي بياي؟"

پنيكون گفت: "چرا كه نه؟ اتفاقا دلم براي بوي كلر خيلي تنگ شده!"

داشتم جيب لباس هاي ديروز رو مي گشتم كه كارتي كه پريا داده بود رو پيدا كردم. گفتم: "هي پسر! خوب شد اين رو گم نكرديم!" بلند شدم و كارت رو با آهنربا روي درب يخچال چسبوندم.

پنيكوت مي خنديد.

روي كارت نوشته شده بود:

نمايشگاه نقاشي بچه هاي آسمان

سود حاصل از نمايشگاه،

به نفع بچه هاي آسمان خواهد بود

مجموعه آثار:

نقاشي هاي بچه هاي آسمان

كار هاي پريا بردبار (طرح آبرنگ)

افتتاحيه:17/7/1397

به مدت يك هفته

به پنيكوت گفتم: "يك هفته مونده!"

با صداي بلند خنيد و گفت: " غم مخور دوست من. چشم به هم بزني شده هفته ي بعد!" و با اين پرسش ادامه داد: "حالا اين تيم شنا چطور تيمي هست؟"

توضيح دادم: "تيم كه به صورت يك باشگاه حرفه اي باشه نيست. جند نفري هستيم كه يك سانس استخر رو با ناجي و درست مثل يك سانس معمولي اجاره كرديم.منتهي فرقش اينه كه فقط خودمون هستيم و مي تونيم راحت شنا كنيم."

وقتي به استخر رسيديم پنيكوت رو به دوستان جديدم معرفي كردم و همينطو ايشان را به پنيكوت معرفي كردم: " پني كوت معرفي مي كنم؛ رامبد،‌ راد مهر، شاهرخ، ادريس، حميد رضا، هوشنگ، تهمتن و در آخر اين آقا هم كه اسمش هم مثل شنا كرندش پيشرو هست!"

پيشرو چشمكي زد و دست پنيكوت رو به رسم دوستي و احترام فشرد. پنيكوت هم با تك تك بچه ها خوش و بش كرد و بيشتر آشنا شد. همه با لبخند به پنيكوت خوش آمد گفتند. حميد رضا اما كمي چهره اش گرفته و ناراحت بود! اين در حالي بود كه همه حميد رضا رو به خوش رويي و تبسم ميشناختيم!

وقتي از حميد رضا علت گرفتگي چهره و سرحال نبودنش را پرسيديم گفت: "چيزي نيست. كمي سينه ام درد مي كنه!"

رادمهر گفت: "اگر سينه ات درد مي كنه امروز شنا نكن."

اما حميد رضا پاسخ داد كه: "نه چيز مهمي نيست. از ديشب كمي عضله ي سينه اي بزرگم (نام عضله اي در جلوي سينه) گرفته. شنا كنم خوب ميشه!"

آن روز به خاطر پنيكوت خيلي كم شنا كرديم شايد 1500 متر!

وقتي داشتيم از آب بيرون مي آمديم، مايو ي حميدرضا به لبه ي تيز و خيلي خطرناك نردبان استخر گير كرد و پاره شد. هوشنگ به شوخي گفت: "حميد خان مايوت رو محكم دو دستي بچسب نيفته!" همه با هم شروع به خنديدن كرديم. حميد رضا هم داشت مي خنديد كه ناگهان دستش رو روي قفسه سينه اش گذاشت و با چهره اي در هم كشيده گفت: "حالم خوب نيست." و روي زمين نشست و بلافاصله بيهوش شد و شروع به لرزيدن كرد. تمام عضلات بدنش منقبض شده بود.

سر ناجي استخر كه صحنه را ديده بود به سمت ما اومد و گفت: "چيزي نيست." و پاي حميدرضا را بالا گرفت تا خون به مغزش برسد و ادامه داد: "حتما فشارش افتاده، الان خوب ميشه!"

بالاي سر حميد رضا نشسته بودم و دستم رو زير گردنش گذاشته بودم تا بتونم به خاطر تكانهايي كه مي خورد سرش رو از برخورد با زمين حفظ كنم. نفس كشيدنش با خر خر همراه شده بود و كم كم رنگش به كبودي مي رفت، خيلي سريع صداي خرخر تنفسش هم قطع شد. سريع ارزيابي فلبي تنفسي كردم و ديدم كه نبضش نميزنه و تنفسش هم قطع شده. با صداي خيلي بلند و سراسيمه گفتم آقاي اكرامي (سرناجي) حميد داره ميره!

سرناجي جايش رو با من عوض كرد و به كمك همكارش شروع به احياي قلبي ريوي كردند. مدير استخر را صدا كردم و گفتم: "سريع به اورژانس زنگ بزنيد."

مدير استخر گفت: "فاصله ي اورژانس تا اينجا 5 دقيقه بيشتر نيست. الان ميان نگران نباشيد."

سرناجي مشغول دادن تنفس مصنوعي به حميد رضا بود اما ديدم شكم حميد رضا مثل بادكنك باد شده. معلوم بود كه راه تنفسي حميد رضا بسته شده و هوا به جاي ريه وارد معده ميشه. با عصبانيت گفتم: "معلوم هست داري چيكار مي كني؟! معده ي اين بدبخت رو پر از هوا كردي!"

سرناجي رو كنار زدم،‌وضعيت سر حميد رضا رو درست كردم و خودم مشغول دادن تنفس مصنوعي شدم. رادمهر هم به كمكم اومد و شروع به انجام ماساژ قلب كرد.

هر دو تنفس مصنوعي كه مي دادم رادمهر 5 باز قلب حميد رضا رو فشار مي داد. وقتي رادمهر قلب رو ماساژ مي داد، عصباني و با صداي بلند داد مي زدم: "پس اين اورژانس لعنتي چي شد؟" و دهنم رو از مايعي كه از دهن حميد رضا بيرون زده بود پاك مي كردم. به علت تنفس اشتباه سرناجي و وارد كردن هوا به مقدار زياد به معده ي حميد رضا كمي از مايعات معده حميد رضا به دهنش آمده بود كه كار رو بد تر كرده بود.

به حالت تمنا، مي گفتم: "حميد برگرد، خواهش مي كنم" و در اين موقع 5 باز فشار قلب تموم ميشد و من دوباره دو تنفس مصنوعي ديگه رو شروع مي كردم و بعد از من رادمهر شروع به تنفس ماساژ قلب مي كرد: "1001- 1002-1003-1004-1005. بابا آدم برو!"

و من دوباره به حميد تنفس مصنوعي مي دادم. بار ها و بار ها اينكار را تكرار كرديم اما انگار حميد رضا خيال برگشتن نداشت.

كمي آنطرف تر از ما بحثي شروع شده بود:

ظاهرا سرناجي گفته بود: "فايده نداره. اورژانس نمياد. برش داريم با ماشين من ببريمش بيمارستان."

پيشرو مخالفت كرده بود كه: "نه. بهتره صبر كنيد تا اورژانس بياد. حداقل 5 دقيقه وقت لازمه تا برسيم بيمارستان و تو اين 5 دقيقه كاري از كسي بر نمياد. 5 دقيقه براي ما خيلي وقت زياديه! نبايد حروم بشه! بذاريد بابا آدم و رادمهر همينجا كارشون رو بكنند تا اورژانس بياد."

سرناجي گفته بود: "اگه چيزي بشه مسئوليتش با منه و من اجازه نمي دم اينجا بمونه. مي بريمش بيمارستان."

نتونستيم سرناجي رو متقاعد كنيم كه تصميمش اشتباهه. آخر سر هم جسم لخت حميد رضا رو توي ماشين گذاشتيم و سرناجي و ادريس او را به بيمارستان بردند.

دهنم را با آب شستم. لباس پوشيديم تا به بيمارستان برويم. از در استخر كه بيرون آمديم تازه اورژانس رسيد. هوشنگ با عصبانيت گفت: "الان مي آييد؟"

راننده گفت: "تقصير از ما نيست."

هوشنگ جواب داد: "آره. حتما من مقصرم!" خيلي عصبي بود.

پنيكوت به راننده گفت: "بله شما حق داريد. مشكل از بالا تر هست. اي كاش ما هم بهتون گفته بوديم ديگه به اورژانس نياز نداريم تا شما هم اين راه رو ديگه نمي اومديد چه بسا كه همين الان يك بنده ي خداي ديگه به كمك شما احتياج داشته باشه. ما هم اشتباه كرديم!"

وقتي اورژانس رفت پيشرو گفت: "بيايد از اين سمت بريم. از بين اين درخت ها خيلي زود تر ميرسيم بيمارستان. من راه رو بلدم"

راه افتاديم. مسيري كه مي رفتيم سراشيبي تپه مانندي بود كه پر از درخت كاج بود. توي راه شايد بيشتر از 20 سرنگ خوني لا به لاي درخت ها ديديم. ديگه آشغال هايي كه روي زمين ريخته شده بود پيش سرنگ ها اصلا به چشم نمي آمد.

وقتي به پياده رو رسيديم درب يكي از فاضلاب ها كه عمق كمي هم نداشت را دزديده بودند. شانس با ما بود كه شب نبود اگر نه هيچ بعيد نبود كه يكي از ما هم درون اين چاله ي بزرگ بيفتيم.

وقتي به بيمارستان رسيديم ادريس دم در بخش اورژانس خيلي آرام گريه مي كرد.هيچ كس جرات نمي كرد چيزي بپرسد. آخر سر تهمتن با صداي گرفته گفت: "ادريس؟!"

و ادريس فقط گفت: "حميد رضا رفت!"

هر كداممان، ساكت يك طرفي نشسته بوديم. نه حرفي ميزديم. نه كاري مي كرديم. تهمتن رفت تا به خانواده حميد رضا خبر بده. چه كار سختي رو به عهده گرفته بود. دكتر علت مرگ حميد رضا را آريتمي شديد و پمپ نشدن خون در بدن توضيح داد.

كمي آنطرف تر از ما چند نفري با سبد هاي گل، مادري كه تازه فرزندش را به دنيا آورده بود از بيمارستان مرخص مي كردند.

روي جدول خيره به خانواده ي در حال شادي نشسته بودم. پنيكوت كنارم نشست. دستي به پشتم كشيد و گفت: "تسليت مي گم!"

گفتم: "به نظرت وقتي ما داشتيم احياش مي كرديم روحش كجا بود؟ ممكنه اون موقع ما رو نگاه مي كرده؟ شايد هم حرص مي خورده كه لا مصب ها درست احيا كنيد. دارم مي ميرما!"

پنيكوت گفت: "شما كارتون رو درست انجام داديد. امروز وقت سفر حميد رضا بود. هر كاري مي كرديد مي رفت. حتي اگه اورژانس همون اول ميومد يا حتي حميد رضا استخر هم نمي ومد امروز بايد سفر مي كرد."

همين موقع بود كه مادر در حالي كه فرزند تازه به دنيا آمده اش را در آغوش داشت بيرون آمد. همه با هم سدت زدن و سوت كشيدن.

پنيكوت شانه ام را فشر داد و گفت: "مي بيني بابا آدم؟ زندگي همواره در آغاز است!"

اشكي از گونه ام لغزيد و گفتم: "آره! زندگي هميشه در آغاز است! خدانگهدارت حميد. شايد روزي دوباره ديدمت!"

ميراث بي فرهنگي!

nabatestan — Mon, 21 Jul 2008 19:19:18 GMT

نزديكاي 9 شب بود كه به خانه رسيديم. باز هم برق رفته بود. كورمال كورمال به دنبال شمع و كبريت مي گشتم تا كمي خانه را روشن كنم. اگر لطف مهتاب نبود گمان نمي كنم مي توانستم شمع را در آن تاريكي پيدا كنم. شمع را كه روشن مي كردم پنيكوت گقت: "چرا از اين مهتابي هاي شارژي نمي خري؟" پوزخندي زدم و گفتم: "اي بابا! خواستم بگيرم ولي مگه گير مياد؟! شده عين طلا! گير نمياد كه! تا مي خوام برم بخرم فروشنده ميگه تموم شده! بس كه برق ميره همه ي مردم حجوم ميارند و مي خرن. خلاصه ديگه گير نمياد."

پنيكوت خنديد و گفت: " خب مدير برنامه ي تفريحي من، براي فردامون چي تدارك ديدي؟"

غش غش خنديدم و گفتم: "فردا صبح يك تور تفريحي ميره يكي از مناطق زيباي خارج از شهر. ما هم همراهشون مي ريم."

پنيكوت گفت: "عاليه! ساعت چند بايد راه بيفتيم؟"

چشمكي زدم و گفتم: "چهار صبح بايد اونجا باشيم."

پنيكوت گفت: "پس من رفتم بخوابم!" و رفت.

من ماندم و يك شمع. ديدم اين موقع شب بدون برق هيچ كاري از دستم بر نمياد. اين شد كه من هم با بي ميلي رفتم و خوابيدم.

صبح زود تر از پنيكوت بيدار شدم تا كار هاي لازم را انجام بدهم. از قصد كمي پر سر و صدا كار ها را انجام مي دادم تا پنيكوت هم بيدار بشود. وقتي راه افتاديم خيابان ها خلوت خلوت بود. به خودم گفتم كاش مي شد به هنگام روز هم در خيابان ها همين قدر آرامش يافت مي شد.

وقتي به مكان معين شده رسيديم چند نفري ايستاده بودند و كم كم به تعداد اين افراد افزوده شد و سرانجام به علت بد قولي برخي از نباتي ها با 45 دقيقه تاخير، ساعت 4 و 45 دقيقه راه افتاديم.

در راه اكثرا خوابيده بودند. بعضي ها هم با نفر كناريشان صحبت مي كردند و آنهايي كه تنها بودند يا با تلفن همراهشان بازي مي كردند يا آهنگ گوش مي دادند. پنيكوت هم ساكت نشسته بود و از پنجره بيرون را نگاه مي كرد.

دو رديف جلو تر از ما دختر خانمي نظرم را جلب كرد چرا كه او هم تنها بود ولي نه خوابيده بود،‌ نه با تلفن همراهش بازي مي كرد و نه آهنگ گوش مي داد، بلكه كتاب كوچكي دستش بود و دائم از روي آن چيزهايي مي نوشت.

ساعت حدود 8 صبح بود كه راهنماي تور ايستاد و توجه همه رو به روي خودش جلب كرد و توضيح نسبتا كاملي در مورد سفرمان و جايي كه مي رفتيم داد.

ساعت 9 صبح بود كه به مكان مورد نظر رسيديم. جاي فوق العاده زيبايي بود كه متاسفانه به علت زباله هايي كه نباتي ها در جاهاي مختلف آن منطقه ريخته بودند نيمي از زيباييش را از دست داده بود. پنيكوت گفت: "واقعا حيف از اين همه زيبايي نيست كه اينگونه خرابش مي كنيم؟"

همگي مانند يك صف به پشت هم راه افتاديم و ما آخرين نفر ها بوديم. كمي كه جلو تر رفتيم به يك دره مانند رسيديم كه از وسط آن رودخانه ي نسبتا پر آبي رد مي شد كه آبش تا زانوي من مي رسيد و مجبور بوديم ادامه ي راه را از داخل اين رودخانه سپري كنيم.

كمي جلو تر عمق رودخانه كمي بيشتر شد و اندكي هم به شدت جريان آب افزوده شد. كمي بين افراد فاصله زياد شده بود. به آرامي راه مي رفتيم كه ناگهان سنگي زير پاي خانمي كه در جلوي ما راه مي رفت لغزيد و آن خانم به صورت كامل درون آب افتاد.

با نگراني از اين كه، آسيبي نديده باشند خواستم بلندشون كنم كه خودشان در حالي كه از خنده ريسه رفته بودند بلند شدند. صداي خنده ي ايشان خيالم را راحت كرد كه آسيبي نديده اند و از طرفي، خنده اي زيبا و از ته دل بود.

با اين حال با نگراني پرسيدم: "حالتون خوبه؟"

همانطور كه مي خنديد گفت: "از اين بهتر نمي تونم باشم!" و باز با خنده ادامه داد: "سلام. من پريا هستم!" و تازه بود كه فهميدم كه او همان دختر خانمي بود كه دو رديف جلو تر از صندلي ما نشسته بود و كتاب مي خواند.

لبخند زدم و گفتم: "سلام. خيلي بد جوري توي آب افتاديد. مطمئنيند كه چيزيتون نشده؟"

حالتي جدي به خودش گرفت و گفت: "شما خيلي بي ادب هستيد آقا!"

جا خوردم. گفتم:‌ "معذرت مي خوام. ولي چه خطايي كردم كه مورد اين بي لطفي شما قرار گرفتم؟"

كمي از اخمش كاست و گفت: وقتي يك خانم خودش رو به شما معرفي مي كنه بايد بگيد از آشنايتون خوش بختم و خودتون رو معرفي نه اينكه بگيد بدجوري توي آب افتاديد!"

پنيكوت از شنيدن اين حرف به خنده افتاد.

من هم خنديدم و گفتم: "ببخشيد خانم! خيلي از آشنايتون خرسندم خانم پريا! من بابا آدم هستم و اين هم دوستم پنيكوت."

پريا لبخندي زد و گفت: "باشه ايرادي نداره. اين بار رو مي بخشم. از آشنايي با شما خوشحالم. در ضمن پريا صدام كنيد. فقط پريا!" و راه اقتاد.

صدا كردم: "پريا!"

برگشت و گفت: "من گفتم بگو پريا اما نه د يگه اينقدر زود!"

خنده ام گرفته بود. گفتم: "آخه نگرانم دوباره بيفتيد توي آب و خداي نكرده سرما بخوريد. اجازه بديد كنارتون باشيم."

پريا خنديد و دوباره راه افتاد و ما هم به دنبالش.

ديگر از بقيه عقب افتاده بوديم و سه نفري مسير را ادامه مي داديم. آخر مسير به شكلي نبود كه كسي گم بشود و قرار بود هر كي براي خودش آزاد باشد و همگي در انتهاي مسير كنار آبشار جمع شويم.

كمي كه پيش رفتيم به يك كتيبه ي قديمي كه روي ديواره هاي دره حكاكي شده بود رسيديم. فكر كردن به اين كه ساليان دور چطور اين كتيبه را از توي آب بر ديواره هاي دره حكاكي كردند آدم را به شگفت مي انداخت.

پريا دوربينش را به من داد و گفت: "باباآدم امكانش هست از من كنار اين كتيبه عكس بگيري؟"

بعد از اينكه از او عكس گرفتم، شروع به دادن اطلاعات جالبي در مورد كتبيه كرد.

پنيكوت پرسيد: "اين همه اطلاعات رو از كجا مي دونيد؟"

پريا لبخند شيطنت آميزي زد و گفت: "اختيار داريد قربان! پريا رو دست كم گرفتيد؟ هرچي باشه دانشجوي ترم آخر باستان شناسي هستم ها!"

كنار كتيبه ايستاده بودم و با دقت به كتيبه نگاه مي كردم كه ديدن چند عبارت كنده كاري شده روي كتيبه دلم رو به درد آورد: "يادگاري از مملي. 17/4/84" كمي آن ورتر نوشته شده بود: "گلناز اينجا مي نويسم دوستت دادم تا نشانت دهم عشقم به تو هم مانند اين نوشته ابدي است. 21/6/85"

با صداي بلند گفتم: "خانم باستان شناس اينا رو ديديد؟"

پريا سري تكان داد و با ناراحتي گفت: "متاسفانه بله!"

دوباره راه افتاديم. خيلي از گروه عقب افتاده بويدم.

همانطور كه مي رفتيم پريا مثل اينكه خيلي وقت باشه چيزي فكرش رو مشغول كرده باشه بي مقدمه گفت: "ميراث فرهنگي تنها آثار تاريخي و ميراث گذشتگان نيست. بلكه هويت،‌ ميراث معنوي و توانمندي و آزادگي يك ملت است. متاسفانه خيلي از ما مردم اين رو نمي فهميم و با كارهامون بهشون آسيب ميرسونيم. آشغال ريختن، يادگاري و ..."

گفتم: "بهتره بگيد نباتي ها تا مردم!"

پريا گفت: "آره! همين نباتي ها! كه هر چه مي كشيم از دست نباتي بودن اينان مي كشيم."

حقيقتش رو بخواهيد از اينكه با يك خانم غير نباتي آشنا شده بودم در پوست خودم نمي گنجيدم.

پنيكوت گفت: "اين ديار اين همه آثار تاريخي و جاهاي ديدني داره ولي تقريبا بدون استفاده مونده."

گفتم: "بدون استفاده كه مونده هيچج، خودمون خرابش هم مي كنيم. يك بار به ديدن يك مكان قديمي رفته بودم. ديوارهاش پر بود از كاشي كاري هاي مختلف با نقش و نگار هاي مختلف. يكي نقش ها زني بود به گمانم برهنه چون ديورا رو خراب كرده بودند و فقط كمي از سرش باقي مونده بود. خب حقش نبود خرابش كنند. مي تونستند روش رو با چيزي بپوشونند."

پريا گفت: "خب مشكل خيلي زياده. مسئولين امر، معمولا سليقه اي و غير كارشناسانه كارها رو انجام ميدند و پاپيتال ها هم با سازمان ميراث فرهنگي همراه نيستند. ميراث فرهنگي براي مسئولين كشوري به صورت يك مشكل در اومده. ايراد هاي بني اسرائيلي برخي افراد كه ناشي از جهل و عدم درك صحيح آنهاست سبب بروز همچين اقدامات عجيبي مي شه كه نتيجش خراب كردن آثار باستانيمونه. مثل چيزي كه تو ديدي بابا آدم."

پريا حرف هايش رو اينگونه ادامه داد كه: "يكبار براي ديدن يكي از آثار باستاني رفته بودم. روي پارچه ي زردي كه قسمت زيادي از اون اثر رو هم گرفته بود نوشته بودند مقدم شما بازديدكننده ي گرامي را گرامي مي داريم. هيچ كدامشان به عقلشان نرسيده بود كه آخه بابا مگه جاي اين پارچه اينجاست؟! يا يكي از مسجد هاي خيلي زيبايي رو كه جزء آثار باستاني به حساب مي آمد چراغاني كرده بودند. اين بنده هاي خدا هدفشون خير بوده اما به علت ضعف در حوزه ي برنامه ريزي و ضعف در مديريت و به كار نبردن نيرو هاي متخصص همچين منظره هاي تلخ و خنده آوري ور پديد مي آرند."

پريا كمي سكوت كرد و مجددا شروع به حرف زدن كرد: "يك سري از متخصصين هم كه مي خواهند آستين بالا بزنند و به ترميم اين آثار بپردازند به علت بالا بودن هزينه ها و شرايط موجود و ندادن وام به اين افراد، هيچ كار مفيدي نمي توانند بش ببرند."

پريا نفسي آه مانند بيرون داد و باز گفت: "در مورد ميراث فرهنگي بين مسئولين سه ديدگاه وجود داره. ديدگاه اول اينه كه مجموعه بافت هاي قديم با تكنولوژي روز سازگاري نداره و بايد تخريب بشه. سري دوم معتقدند كه ميراث ارزشمندي در بافت قديم وجود داره ولي همراه آنه ارزش تاريخي و جود ندارد و بعضي از بافت هاي قديمي بايد خراب بشود."

گفتم: "و دسته ي سوم؟!"

پريا ادامه داد: " دسته سوم معتقدند ميراث بايد حفط و احيا شود."

صداي پنيكوت بلند شد كه: "چه عجب!"

پريا گفت: "مثلا يكي ديگه از مشكلات در اين زمينه، عدم استقرار اداره هاي مستقل در مناطق هست. متاسفانه قنات هاي بعض از شهر ها امكان فرو نشيني داره و رسيدگي به آنها كار جهاد كشاورزي و وزارت نيرو هست كه بايد سريع تر اقدام كنند اما كو؟!"

ابرويي بالا انداختم و گفتم: "آخرش چي ميشه؟ درست ميشه اين اوضاع؟"

پريا پاسخ داد كه: "اميدورام با بهتر شدن مديريت ها به استقلال فرهنگي برسيم. راه حل بر طرف نمودن مشكلات ميراث تمدني، بازگشت به اين ميراث است. سپس بايد زيربنا ها رو ساخت و مسائل سياسي رو كناز گذاشت و ديدگاه مسئولين رو در اين زمينه تغيير داد و اين فرهنگ را در مردم ايجاد كرد كه ارزش هويت تاريخي خودشون رو بدونند."

من و پنيكوت همزمان با هم گفتيم:‌ " اميدوارم." كه باعث خنده ي هر سه نفرمان شد.

ديگر مي توانستيم بقيه گروه را كه كنار آبشار ايستاده بودند را ببينيم. وقتي رسيديم چيز مختصري به اتفاق هم خورديم و پس از كمي استراحت مسير آمده را بازگشتيم.

باز هم من و پنيكوت و پريا از بقيه جدا شديم ولي اينبار بيشتر در مورد خودمان و كارهايمان حرف زديم. بالاخره به اتبوس رسيديم و به سمت شهر راه افتاديم.

در راه با خودم فكر مي كردم كه: "يعني ممكنه بتونم باز هم پريا رو ببينم؟!" و هنگامي كه به شهر رسيديم به هنگام خداحافظي جواب سوالم را گرفتم.

وقتي براي خداحافظي نزد پريا رفتيم، دو كارت از كيفش در آورد و به ما داد و با خنده گفت: "چون پسراي خوبي بوديد شما رو هم دعوت كردم كه بيايد. هرچند دعوتي نيست. هر كس دوست داره مياد ولي دلم مي خواد شما هم باشيد. براي هفته ي ديگه هست. خوشحال ميشم اونجا هم ببينمتون."

خداحافظي كرد و رفت. همانطور كه مي رفت برگشت و گفت: "يادم رفت بگم، طراحي كارت هم كار خودمه ها!"

ديدار با پدربزرگ پنيكوت (قسمت پنجم – روزي نيكان اين ديار باز خواهند گشت!)

nabatestan — Mon, 16 Jun 2008 20:13:18 GMT

سفره را جمع كرديم. من و پنيكوت به كمك هم ظرف ها را شستيم و پدر بزرگ چاي تازه دم كرد. من و پنيكوت به داخل اتاق نشيمن رفتيم و بعد از ما پدر بزرگ با سيني چاي، ليمو ترش تازه و نبات به پيش ما آمد. گرامافون هنوز هم كنج اتاق در جاي هميشگي اش بود.

پرسيدم: "پدربزرگ، هنوز اين گرام قديمي كار مي كنه؟"

پدر بزرگ به جاي اينكه پاسخ سوالم را بدهد، چپ چپ نگاهم كرد. مفهوم اين نگاه را دانستم.

خنديدم و گفتم: " خب معلومه كه كار ميكنه! با اجازه ي پدر بزرگ!"

بلند شدم. يك صفحه برداشتم و روي گرامافون قرار دادم. سوزن مخصوص رو جابه جا كردم و اول صفحه گذاشتم. دكمه كنار جعبه را فشار دادم و صفحه زير سوزن شروع به چرخيدن كرد و صداي خش خش سوزن بر روي صفحه بلند شد و پس از چند ثانيه،‌ آهنگي ملايم و نسبتا قديمي شروع به خواندن كرد كه:

تن تو

نازك و نرمه

مثل برگ

تن من

جون مي ده پر پر بزنه زير تگرگ

دست باد

پر مي ده برگ و رو هوا

اما من

موندنيم

تا برسه

دستاي مرگ

نفسم اين خاكه

خون گرمم پاكه

من از تبار پاك آريايي

قشنگ ترين قصيده ي رهايي

هواي عشق تازه نيست تو رگ هام

تن نمي دم به رنگ كهربايي

نفسم اين خاكه

خون گرمم پاكه

واسه رفتن ديگه ديره

تن من اينجا اسيره

خاك اينجا چه عزيزه

عاشق قديمي پيره...

غرق در اين ترانه بودم كه با صداي پنيكوت كه مي گفت:‌" بيا بابا! چاييت يخ كرد!" به خودم اومدم. چند دقيقه اي بود كه داشتم به چرخش صفحه نگاه مي كردم و فكر ميكردم.

لبخندي به پنيكوت زدم و پيش پدر بزرگ و پنيكوت رفتم و شروع به نوشيدن چاي نبات با ليمو كردم.

پنيكوت چشمكي زد و گفت: :كجاها سير ميكردي بابا آدم عزيزم؟"

به جاي پاسخ دادن به سوال پنيكوت سرم را به سمت پدر بزرگ برگرداندم و گفتم: "اين درست كه مشكل اصلي خود ما هستيم و به قول اون پيرمرد دوست داشتني تو مترو (به داستان «اين نباتي ها – قسمت دوم» در آرشيو موضوعي مراجعه شود.) از ماست كه بر ماست. ولي خب بايد چيكار كنيم تا وضع مساعد تر از الان بشه؟"

پدر بزرگ گفت: "وقتي بچه بوديد هميشه برايتان شاهنامه مي خواندم. حالا جوابت رو اينجوري مي دم كه يك روز كه رستم از خستگي به خاطر وضعيت بد كشورش و مردمش نزد سيمرغ رفته بود و با او گفتگو مي كرد، سي مرغ خطاب به رستم گفت: رستم! سامان يك سرزمين و مردمان آن، هرگز با دستان يك كودك و يا حتي يك مرد بزرگ و دانا ميسر نخواهد شد. سامان، تنها در گرو دانايي است و راستي. وضع يك سرزمين هرگز اصلاح نخواهد شد مگر وقتي كه خود بفهمند و بجويند و دست به كار شوند. خدا چيزي كه از آن مردم است دگرگون نكند تا آن مردم خود دگرگون شوند."

يك لحظه تمام داستان هاي كودكيم جلوي چشمانم نقش بست.

سيمرغ،‌ زال، رستم، سهراب،‌ تهمينه و رودابه،‌پيروزي هاي رستم در برابر اژدهاي هفت سر و جادگر ها و ديوان و همه ي پليدي ها، پهلواني هايش و خلاصه تمام داستان هاي دوران كودكيم.

پنيكوت كه گويي ذهن من را خوانده بود دستي به شانه ام كشيد و گفت: "بالاخره روزي پهلواناني مثل رستم و داناياني مثل زال و سيمرغ پيدا ميشند و ديارمان را پر از سرور مي كنند."

به نشانه تاييد لبخند زدم.

پدر بزرگ هم لبخندي زد و گفت: "همينطوره! گاهي سپيدي بر سياهي و گاهي هم سياهي بر سپيدي چيره ميشه. اما هميشه در آخر اين سپيديه كه بر سياهي چيره ميشه. چون خدا هميشه خواهان پاكي ها و خوبي هاست!"

پدر بزرگ در ادامه صحبت قبلي اش گفت: "كورش بزرگ در بخشي از وصيت نامه اش اي چنين نوشته است كه: از خداي بزرگ بترسيد كه در بقاي او هيچ ترديدي نيست و پيوسته شاهد و ناظر اعمال ماست. از كژي و ناروايي بترسيد. اگر اعمال شما پاك و منطبق بر عدالت بود قدرت شما رونق خواهد يافت ولي اگر ظلم و ستم روا داريد و در اجراي عدالت تمساح ورزيد، ديري نمي انجامد كه ارزش شما از نظر ديگران خواهد رفت و خوار و ذليل و زبون خواهيد شد."

گفتم: "واقعا همينطوره! شايد بزرگترين و مهم ترين دليلي كه امروز جامعه ما از نظر بيشتر جوامع ترد شده، همين باشه!"

پدر بزرگ گفت: "اين بخش از وصيت كورش بزرگ علاوه بر پاپيتال ها براي اكثر ما هم صدق ميكنه! بچه هاي عزيز من واقعا نگاه كنيد كه رفتار و كردار شما در طول روز با ديگران و حتي خودتان، پاك و منطبق با عدالت است؟! واقعا توي كارهامون ظلم و ستمي به ديگران روا نمي كنيم؟!" و رو كرد به من و ادامه داد: "پسرم جواب سوالت رو فهميدي؟"

گفتم: "بله، كاملا!" و پدر بزرگ همان لبخند زيباي هميشگيش را به من هديه داد.

بعد از اين صحبت پدر بزرگ و پنيكوت مشغول بازي شطرنج شدند و از هر دري سخني گفتند و من هم باز به سروقت گرامافون مورد علاقه ام رفتم.

نزديك هاي غروب بود كه پس از يكروز پر بار، با پدر بزرگ خداحافظي كرديم و از خانه محبوب كودكي هايمان بيرون آمديم.

راستي كه افرادي مثل پدربزرگ، گنجينه هاي پرگوهري براي ديارمان هستند. خداوند يار و نگهدار همه ي مو سپيدان فرزانه ي ديارمان باشد.

ديدار با پدربزرگ پنيكوت (قسمت چهارم- در صف نانوايي)

nabatestan — Thu, 15 May 2008 12:20:18 GMT

پنيكوت نگاهي به صف نانوايي انداخت و گفت: "انگار راستي راستي بايد يك ساعتي در صف نونوايي وايستيم." به پنيكوت چشمكي زدم و گفتم: "پس چرا معطلي؟! بريم وايستيم ديگه!" و در آخر صف ايستاديم.

شاطر دستش را در ظرف خمير مي كرد و خمير را با حركات دست و ظريف بدنش بر روي پاروي نانوايي پهن مي كرد و كمي هم كنجد رويش مي پاشيد و با حركت جالبي به تمام بدنش خمير را با همان پاروي مخصوص وارد تنور مي كرد و نان درار هم يكي يكي، نان ها را از تنور خارج مي كرد و از همانجا، نان را روي ميز جلوي مشتري پرت مي كرد و بعد مي آمد و پول نان رو مي گرفت.

پنيكوت با تعجب پرسيد: "نون دونه اي 200 چوق شده؟"

در جوابش گفتم: "بله! گذشت اون روز ها كه نون سنگك رو پنج چوق مي خريديم. الان با پنج چوق هيچ چيز، نمي توني بخري پنيكوت عزيزم!"

پنيكوت به نشانه تعجب شانه ها و ابروهايش را بالا انداخت و كمي دهانش را كج كرد.

زني كه نوبتش شده بود 2000 چوق به نان درار داد و گفت: "ده تا." پيش خودم حساب كردم 10 عدد نان سنگك حداقل مي تواند 20 نفر آدم را سير كند و بي شك در آن روز وسط هفته آن زن نمي خواست پذيراي 20 نفر آدم باشد. حالا چرا اينقدر نان مي خريد و چه قدر آن را مصرف مي كرد و چه مقدار از آن بركت خدا، دور ريخته مي شد را فقط خدا مي دانست.

كمي جلو تر از ما دو مرد نسبتا جوان در حال بحث در مورد مسائل فوتبال و ورزش بودند كه ابتدا باعث شد فكر كنم ايشان كاشناس علوم ورزشي هستند كه اين چنين در حال بحث با يكديگر هستند اما طولي نكشيد كه به اين نتيجه رسيدم كه آنان متخصص در علومي چون اقتصاد، سياست و حتي علوم زيستي هم هستند چرا كه در همه ي اين زمينه ها خود را صاحب نظر تز از متخصصيني كه حداقل چند سالي در اين زمينه ها تحصيل كرده اند مي دانستند، گاهي چند نفر ديگر هم به بحث آنان اضافه مي شد و بحث ها رونق بيشتري مي گرفت و جالب تر اينكه هميشه نفر سوم يا چهارم ديگري مسبب تمامي مشكلات بود.

خب اين هم يكي ديگر از مشخصات نباتي هاست كه خودشون رو كارشناس در تمامي رشته ها و علم ها مي دانند. به قول دوست عزيزي، در نباطستان، همه هم دكتر هستند و هم مهندس و همگي در كار هم دخالت مي كنند و خود را دانا تر از ديگران مي دانند!

پنيكوت با شانه اش به من زد و با اشاره چشمانش شاطر را به من نشان داد كه سيگاري در لب داشت و خاكسترش به قدري بلند شده بود كه هر لحظه امكان داشت خاكستر سيگار هم، همراه كنجد به روي خمير ريخته شود.

پيرمرد گوژپشتي با كلاه سياه پشمي و عينك ته استكاني بر چشم، در جلوي ما ايستاده بود. كمردرد و زانو درد ديگر توان ايستادن را از او گرفته بود. بنابراين به كناري رفت و بر روي گوني هاي آرد، نشست.

داشتم به اين فكر مي كردم كه مردم چه قدر بي معرفت شده اند كه يك نفر به اين پيرمرد نگفت: پدر جان، شما بفرماييد نانتان را بگيرد و برويد به هر حال مو سپيدان هم حقي به گردن ما دارند كه داد و بيداد مردم من را از فكر كردن بازداشت.

ظاهرا يك آقايي نوبت گذاشته بود و از نانوايي بيرون رفته بود و سيگاري كشيده بود و حالا دوباره برگشته بود و مردم مي گفتند بايد در انتهاي صف بايستي.

نوبت گذاشتن در صف نانواي و بانك هم واقعا از آن كارهاست! هر چند كه آن آقاي محترم آخر هم با داد و قال فراوان 6 عدد نان خريد و با عصبانيت از نانوايي بيرون رفت.

بعد از حدود 50 دقيقه كه خود حاكي از اين است كه تعداد نانوايي ها بسيار ناچيز است، سرانجام به پشت ميز نانوايي رسيديم و پيرمرد را صدا كردم و پيرمرد هم دو عدد نان خريد، تشكر كرد و رفت.

دو پسر نوجوان كه ظاهرا برادر بودند و در اصل دو عدد نان مي خواستند در صف يك دانه اي ها به راحتي، نفري يك عدد نان خريدند و رفتند.

400 چوق به نان درار دادم و گفتم: "دو تا."

مرد جواني كه در پشت ما ايستاده بود و خود را به شكل عجيب و غريبي آراسته بود به پنيكوت زد و گفت: "تو و دوستت اين همه وايستاديد همش براي دو تا نون؟"

پنيكوت لبخندي زد و در جوابش گفت: "پس چيكار بايد مي كرديم؟"

آن مرد گفت: "براي دو تا نون كه تو صف وانميستند عزيزم!"

لحني داشت كه مي خواست بگويد من خيلي آدم زرنگي هستم. خب به هر حال در اين روزگار نباتي، زرنگ بودن هم به جاي رادمردي و درستي، براي خودش افتخاري شده است.

و آن مرد اينگونه ادامه داد كه: "خب شما دو نفري اومدين و در صف واستاديد؟" بلند بلند خنديد و گفت:‌ "خب شما مغزتان آجر پاره بر مي داره! اگه مي رفتين تو صف يك دانه اي ها، حد اقل بيست دقيقه پيش نونتون رو خريده بوديد." و باز به خنديدنش ادامه داد.

پنيكوت در جوابش گفت: "بله! اون دو پسر نوجوان رو هم ديدم كه همينكار رو كردند .ولي به نظر شما اين كار كار درستيه؟ بي احترامي به حق ديگران نيست؟"

آن مرد اين بار بلند تر خنديد و گفت: " چه بامزه اي! خيلي ساده و خوش خيالي! كي درسته كه حالا تو مي خواي درست باشي؟ هان؟"

پنيكوت در جوابش فقط لبخندي زد.

بالاخره نان رو گرفتيم و از نانوايي بيرون آمديم.

پنيكوت پرسيد: "قديما نونا خيلي بزرگتر از اين نبود؟"

گفتم: "خب نون گرون شده بايد كوچيك هم بشه ديگه!"

پنيكوت گفت: "اصلا ول كن اين حرفا رو! مي دوني چند وقته نون سنگك نخوردم؟"

خنديدم و گفتم: "لابد به همون اندازه كه لبو نخورده بودي!" (به داستان «پيرمردي كه لبو مي فروخت و شعري كه برايمان خواند!» در آرشيو موضوعي رجوع كنيد.)

پنيكوت خنديد و گفت: "آره درسته تقريبا همين حدودا! هر چند اين نون كجا و نون بچگي هامون كجا، ولي هر چي باشه نون سنگك نون سنگكه. بريم خونه زود تر بخوريم كه بوش داره من رو از حال مي بره!"

خنديدم و گفتم: " اي شكمو! باشه بريم. مخصوصا اگه اين نون رو با آبگوشت و ترشي بادمجون پدر بزرگ بخوريم كه ديگه يه چيز ديگست."

وقتي به خانه رسيديم پدربزرگ سفره را با انواع ترشي و پياز و سبزي خودرن پهن كرده بود. آب آبگوشت رو در كاسه سفالي آبي رنگي ريخته بود و گوشت كوبيده را هم توي سه بشقاب از جنس همان كاسه ريخته بود. نان را خرد كرديم و در آب تريد كرديم و با پياز و ترشي و سبزي خوردن مشغول خوردن شديم.

واقعا كه آبگوشت هاي پدر بزرگ هميشه خوشمزه مي شد!

ادامه دارد...

ديدار با پدر بزرگ پنيكوت (قسمت سوم - كليه ي پيوندي)

nabatestan — Sat, 19 Apr 2008 19:13:18 GMT

از سر كوچه ي خانه پدر بزرگ تا نانوايي سنگك 5 دقيقه بيشتر راه نبود. به پنيكون پيشنهاد دادم كه از پشت كوچه باغ برويم تا يادي هم از دوران بچگي مان كرده باشيم و كمي هم بيشتر راه برويم و حرف بزنيم و پنيكوت هم از اين پيشنهاد استقبال كرد.

كوچه باغ با كمي تغيير هنوز هم مثل قديم قشنگ بود، فقط آشغال هايي كه نباتي ها جاي جايه كوچه باغ ريخته بودند زيبايي آن روز ها كمتر كرده بود.

با كمي دلخوري به پنيكوت گفتم: "مي بيني؟ حتي كوچه باغ و درختانش هم از شر اين نباتي ها در امان نيستند."

پنيكوت در جواب من فقط سرش را تكان داد.

دستي به پشت پنيكوت زدم و گفتم فراموشش كن. از وقتي كه اومدي تعريف نكردي كه فرنگ چه خبر بود؟ تعريف كن ببينم دنيا دست كيه؟"

گفت: "دنيا كه دست خداست. اما از چه چيز اونجا مي خواي بدوني تا برات بگم؟"

گفتم: "از همه چيزش. از خوبي هاش. بدي هاش. از هر چيزي كه تو اين چند سال اونجا ديدي."

گفت: "بزار اينجوري برات شروع كنم كه اونجا نظم، مديريت و قانون حرف اول رو ميزنه. براي همين هم هست كه همه چي سر جاشه و به به وقتش انجام ميشه. همه چي سر ثانيه و دقيقه برنامه ريزي ميشه. از اتوبوس و قطار بگير تا قرارهاي اداري. يعني هر چي كه فكرش رو بكني سر زمان معين شدش انجام ميشه. تو قرار هاي شخصي اگه 5 دقيقه دير كني طرف مطمئن ميشه كه نمياي و رفتي. اكثر اوقات رفتارشون با آدم منصفانست."

گفتم: "يعني چي اكثر اوقات؟"

پنيكوت ادامه داد: "گاهي وقتي مي فهمند كه خارجي هستي نسبت بهت عكس العمل نشون ميدند ولي تو اين سالهاي اخير اين هم خيلي كمتر شده بود چون ديگه خارجي تو اروپا خيلي بيشتر از قبل شده. در كل آدم ها هم نسبت به چيزي كه اين چندوقت تو اينجا ديدم بشتر به هم اعتماد دارند."

با خنده گفتم: "پس مريض بودي برگشتي اينجا؟"

گفت: "باباآدم، مي خوام چيزي از اونچا برات بگم كه شايد تكراري و شعار گونه باشه ولي حقيقتا شعار نيست."

گفتم: "چي؟"

گفت: "غربت!"

و با كمي مكث ادامه داد: "خيلي حس عجيبيه اين حس غربت!"

گفتم: "بيشتر بگو."

نفس عميقي كشيد و گفت: "يك مهاجر تو فرنگ مثل يك كليه پيوندي مي مونه تو بدن يك غريبه! يا ميگيره يا پس ميزنه. اگر هم مثل من يا امثال من بگيره تا آخر عمر يك جسم بيگانه و خارجيه و اذيت ميشي. بابا آدم امولاسيون كه يادته تعريفش چيه؟"

گفتم: "خب تا اونجا كه يادمه دو تا ماده با هم مخلوط ميشند ولي وقتي رهاشون مي كني و به حال خودشون مي زاري دو باره از هم جدا ميشند. مثل آب و روغن."

گفت: "دقيقا! من اونجا زندگي بدي نداشتم. دوستان زيادي داشتم درامد خوبي داشتم. سرم گرم بود خلاصه ولي تا اينكه تو خونه تنها مي شدم حس مي كردم مال اينجا نيستم و غم عجيبي زخمم مي زد. مثل همون روغني كه از آب جدا مي شد از بقيه آدم ها خودم رو جدا حس مي كردم. بابا آدم، جنس آدم هاي اونجا با جنس ما خيلي فرق ميكنه. باید اونجا باشي تا بفهمي چي ميگم. حتي آب و هواش هم براي ما مناسب نيست. آسمون ابري و بارونش افسردت مي كنه. زمستون هاش بار ها من رو ياد شعر «زمستان» مهدي اخوان ثالث مي نداخت."

و با هم شروع به زمزمه كردن كرديم:

"سلامت را نمي خواهند پاسخ گفت.

سرها در گريبان است.

كسي سر بر نيارد كرد پاسخ گفتن و ديدار ياران را.

نگه جز پيش پا را ديد ، نتواند كه ره تاريك و لغزان است.

وگر دست محبت سوي كس يازي

به اكراه آورد دست از بغل بيرون كه سرما سخت سوزان است."

پس از اينكه شعر را خوانديم كمي سكوت كرديم و سپس لبخندي زدم و گفتم: اگه بخواي غربت رو به كمك چند كلمه توصيف كني چي ميگي؟"

كمي فكر كرد و گفت: "زمستان خاكستري."

و باز ادامه داد: "ميگم زمستان چون سرده و ميگم خاكستري چون رنگ نا اميدی و افسردگيه."

با لبخند گفتم: "پس قربون همين ديار خودمون بشم."

پنيكوت خيلي سريع و جدي گفت: "صد در صد! بابا آدم هر جا كه بريم باور كن آسمونش همين رنگه. به قول پدربزرگ ما خودمون بايد درست باشيم تا ديارمون هم درست بشه. اگه اونا الان جايگاهشون خيلي بالا تر از ماست به خاطر اينه كه خودشون خواستند با نظم و ترتيب به اينجا برسند و رسيدند."

و من فقط گفتم: "گفتگو نداره!"

ديگر مي توانستيم جمعيتي كه يكجا ايستاده بودند را ببينيم.

پنيكوت گفت: "بابا آدم اين هم نان سنگكي!"

گفتم: "پس بزن بريم كه بايد يك ساعتي توي صف بايستيم تا دو تا نون بگيريم."

ادامه دارد...

(گفته هاي پنيكوت بر اساس گفته هاي دوستي كه مدتي را در كشورهاي اروپايي زندگي كرده نوشته شده و هيچ دخل و تصرفي در گفته هاي ايشان نشده. لازم مي دانم در آخر از ايشان كه وقت با ارزش خود را در اختيار اين جانب قرار دادند كمال قدرداني را كنم.)

ديدار با پدربزرگ پنيكوت (قسمت دوم – خودمان باشيم)

nabatestan — Mon, 04 Feb 2008 17:43:14 GMT

كمي طول كشيد تا توانستيم دوباره خودمان را پيدا كنيم. پدر بزرگ شوك بزرگي به ما داده بود.

پنيكوت گفت: "بيا بريم تو حياط و به ياد بچگي هامون فوتبال بازي كنيم."

گفتم: "عاليه ولي با كدوم توپ؟"

گفت: "خب يكي مي خريم!"

و مثل دو كودك ده ساله باعجله كفش هايمان را پوشيديم و با شوق و هيجان به سمت بقالي سر كوچه دويديم و دو توپ پلاستيكي خريديم وبه اصطلاح توپ ها را دو لايه كرديم و در حياط مشغول به توپ بازي شديم درست مثل همان دوران بچگي!

صداي فرياد پدربزرگ از ايوان بلند شد كه: "آهاي! مراقب باشيد گلدان ها را نشكنيد!" و ما خنديديم.

آخر دور تا دور حوض گلدان هاي شمعداني بود كه وقتي فواره حوض باز مي شد و آب روي برگ هاي پهن شمعداني ها مي ريخت زيبايي پديد مي آمد كه شايد همانندش واقعا در جاي ديگري نبود. البته ما هر از چند گاهي با توپ يكي از اين گلدان ها را مي شكستيم و حالا پس از سال ها دوباره پدربزرگ را نگران گلدانهايش كرده بوديم.

پدر بزرگ با خنده ادامه داد: "از هيكلتان خجالت بكشيد خرس هاي گنده!" به پيش ما آمد و بر تخت چوبي و قديمي كه در گوشه ي حياط بود نشست و به تماشاي ما مشغول شد.

كمي كه گذشت ما هم به پدر بزرگ پيوستيم و مشغول صحبت شديم.

پدربزرگ رو به من كرد و پرسيد: " پسرم اوضاع كار و بار چطور است؟"

در پاسخ با دلخوري گفتم: "شكر! خوب كه نيست اما بدم نيست. در كل اوضاع اصلا خوب نيست. خودتون كه بهتر مي دونيد. همه چي ريخته به هم!"

پدر بزرگ پرسيد: "مي دونيم؟ چي رو مي دونم؟"

با غرغر ادامه دادم: " اين پاپيتال ها مگه مي گذارند....

پدر بزرگ حرفم را قطع كرد و با كمي حرص گفت:‌ "اين پاپيتال ها! اين پاپيتال ها! اين پاپيتال ها!" و پس از كمي مكث ادامه داد: "خوبه! خيلي خوبه! پاپيتال ها هم بهانه ي خيلي خوبي براي ندانم كاري هاي شما شده اند."

خشكم زد. گفتم: "منظورتون چيه پدر بزرگ؟"

پدر بزرگ گفت: "بابا آدم تو جوان خوب و فهميده اي هستي. اما اين حرفت ناراحتم كرد. قبول دارم پاپيتال ها ريشه هاي اين ديار را سوزانده اند. اما اين بهانه خوبي براي بدبختي هاي ما نيست."

من و پنيكوت ساكت مانديم.

پدربزرگ بلند شد و با عصبانيت ادامه داد: "اصلا گور پدر پاپيتال ها! ديروز رفتم مخابرات تا مشكل قطعي تلفن رو كه بي دليل و به اشتباه به اين خيال كه پول تلفن رو پرداخت نكردم رو حل كنم مي بينم هنوز بعد از يك هفته هيچ اقدامي نشده. به مسئول اين كار ميگم چرا؟! ميگه اينجا نباطستانه! چه توقعي داري پدر جان! يك سري نباتي هم كه اونجا ايستاده بودند شروع كردن به خنديدن و تكرار كردن كه چه با مزه! اينجا نباطستانه! چه توقعي داري؟! هيچ كس نگفت مردك نباتي اگه امثال تو با اينكارهاشون تيشه دست پاپيتال ها نداده بودند تا ريشه هاي ديارمان را قطع كنند، امروز ديارمان نباطستان نبود و همان ديار سرسبز و پر از شادي بود."

مدتي سكوت بين ما حاكم شد.

سرانجام پدر بزرگ گفت:‌ " بابا آدم؟"

گفتم:‌ "جانم پدر بزرگ؟"

پدر بزرگ گفت: " خود تو چي كار كردي؟ جز اينكه فقط حرف مي زني؟ جز اينكه كارت شده نشستن و به اين پاپيتال ها كه ديارمان را به اين شكل در اوردن بد و بيرا ميگي؟ جز اينكه همتون فقط اراجيف تحويل هم مي دين؟"

باز هم سكوت كردم.

پدر بزرگ ادامه داد: "از من دلخور نشو پسرم. اما حقيقت همينه! مي دونم. پاپيتال ها براي ديار ما مشكل زياد درست كردند. اولين كارشان اين بود كه هويت ما رو دزديند. كار بد ترشان اين بود كه زمينه را فراهم كردند هر كس هر كاري بخواد بكنه و بعد هم مردم رو انداختند به جون هم."

"اما شما مي توانستيد درست باشيد! نمي توانستيد؟!" روزي ديار ما حرف اول در پزشكي رو مي زد! حرف اول در فرهنگ رو مي زد! كشور هاي همسايه رفتند جلو و پيشرفت كردند. اما ما چي؟! سرجامون ايستاديم و همه مشكل ها رو انداختيم گردن ديگري و خودمون رو تبرئه كرديم! خدا رو شكر زورتون هم كه به پاپيتال ها نميرسه! براي همين عين سگ و گربه افتادين به جون هم! اول صبحي بارها ديدم كه دو نفر پريدن به جون هم به هم ناسزا مي گند و مشت لگد نسار هم مي كنند."

پدر بزرگ با كمي مكث گفت: "بابا آدم مايوسم نكن. حالا يك حرف درست بزن!"

پس از كمي فكر شروع كردم: " مهم نيست وضع ديارمون چيه! مهم اينه كه خودم درست باشم! انسان باشم و درست كار كنم! اگر همه همين رويه رو داشته باشند، وجدان و اخلاق خود را زنده نگه دارند نيمي از مشكلات ديارمان حل مي شود."

پدر بزرگ لبخندي زد و گفت:‌ "درست است. تو چيكار به كار ديگران داري. سرت را بالا بگير و درست رفتار كن و بدون چشم داشت به ديگري خدمت كن. براي دوباره ساختن ديار بايد ابتدا هر كس از درست كردن خودش شروع كنه به ساختن."

"براي ساختن خانه، آجر ها رو تك تك بر روي هم مي گذارند. خانه ما ديارمان است و آجرهايش جوان هاي زنده دلي مثل شما دو نفر. اگر ابتدا آجرهاي خوبي بسازيم و بعد اين آجرها رو روي هم بزاريم خانه خوب و زيبايي خواهيم داشت كه به قدري محكم است كه هيچ زمين لرزه اي توان فرو ريختنش را نخواهد داشت. وظيفه شما اين است كه درست باشيد و بعد از اطرافيانتان هم بخواهيد درست باشند."

دوباره پدر بزرگ كمي سكوت كرد و باز ادامه داد: "اين اشاره كوچكي بود. حالا از شما مي خوام كه خودتان هم بيشتر فكر كنيد و نتيجه گيري كنيد."

و بحث را عوض كرد: "خب ديگه فكر كنم آبگوشتم حسابي جا افتاده باشه. تا من سفره رو آماده مي كنم پاشيد بريد دو تا نون سنگگ تازه بگيريد كه آب گوشت با نون سنگگ و ترشي و پياز يك چيز ديگه است."

با همان لبخند هميشگيش بلند شد و به سمت اتاق رفت و ما هم به سمت نان سنگكي راه افتاديم.

ادامه دارد...

ديدار با پدربزرگ پنيكوت (قسمت اول – واي بر ما)

nabatestan — Tue, 30 Oct 2007 15:13:04 GMT

صبح شده بود. ميز صبحانه را چيده بودم و منتظر بيدار شدن پنيكوت بودم. وقتي بيدار شد پس از شستن دست و روي سر ميز آمد. هنگام خوردن صبحانه ازش پرسيدم:

"پيشنهادي براي برنامه امروز نداري؟"

گفت: "اتفاقا چرا! اگر براي تو مشكلي نباشد بريم خانه پدربزرگم."

استقبال كردم و گفتم: "بسيار هم عالي! خيلي وقت است كه پدربزرگت رو نديدم. دلم برايش خيلي تنگ شده."

خانه پدربزرگ پنيكوت در يكي از محله هاي قديمي شهر بود. محله اي با كوچه هاي باريك كه هنوز مي شد كمي صفا و صميميت نزد اهالي محله ديد. خانه اي بود بسيار قديمي با يك در چوبي و حياطي كه بزرگتر از سالن خانه بود. حياطي پر از درختان ميوه، يك حوض پر از ماهي قرمز. من و پنيكوت در همين محله بزرگ شده بوديم و در حياط همين خانه فوتبال بازي كرده بوديم و چند بار گلدانهاي شمعداني پدربزرگ را شكسته بوديم. همه ي اون روز هاي خوش براي من و پنيكوت دوباره زنده شده بود. دوران خوش كودگي. خوشا به حال اون قتها!

پس از اينكه در زديم مدت طولاني طول كشيد تا پدربزرگ آرام آرام آمد و در را باز كرد. وقتي پنيكوت را ديد اشكي در چشمش جمع شد. اول پنيكوت و بعد من را بوسيد و گفت خوش آمديد بچه ها و به داخل رفت. قديم ها هم دقيقا همن كار را مي كرد مي گفت خوش آمديد و ميرفت تو برايمان چاي مي ريخت با شيريني ميداد مي خورديم. كمي حياط و در و ديوار خانه را نگاه كرديم و بعد وارد سالن شديم. چيزي كه براي ما شيرين بود اين بود كه پس از اين همه سال همه چيز مثل همان روزهاست.

وقتي وارد شديم پدربزرگ داشت چاي مي ريخت و شيريني زبان از كمد در مي آورد. آن وقت ها هم هميشه به ما شيريني زبان مي داد و گاهي هم كيك كشمشي.

مرد نيكي بود كه حالا ديگه خيلي پير شده بود.بچگي هايمان برايمان از شاهنامه شعر مي خواند و با حماسه ها خون ما را به جوش مي آورد. برايمان از پهلواني مي گفت، از رادمردي، از راستي. بد را از خوب برايمان جدا مي كرد. راستي كه مرد شيرين سخني بود و هست. دردسرتان ندهم پيرمرد دوست داشتني و دانايي بود.

پس از خوردن چاي مشغول صحبت شديم. مثل هميشه پدربزرگ حرف ميزد و ما گوش مي داديم گاهي هم سوال مي پرسيديم. تا اينكه حرف ديار سابقمان و نباطستان پيش آمد.

پنيكوت پرسيد: "پدربزرگ چرا اوضاع اينجوري شده؟ چرا هيچ چيز سرجاي خودش نيست؟"

پدر بزرگ گفت: "نمي دانيد؟"

با هم گفتيم: "از كجا بدانيم؟"

پدربزرگ گفت: "همين ديگه! شما خودتون رو از اين ديار مي دانيد يا نه؟"

با تعصب گفتيم: "بله كه مي دانيم."

پدر بزرگ گفت: "خب جوان ها بگويد امروز چه روزي است؟ 7 آبان؟"

گفتيم: "نميدانيم."

گفت: "مشكل از همينجاست. مشكل امروز ما اينه كه هويت خودمون رو گم كرده ايم. تعداد اندكي هستند كه هنوز هويت اصيل خودشون رو دارند. پاپيتال ها هويت اصلي ديارمان را ربودند و آنچه دوست داشتند را به مردم تحميل كردند و مردم هم كم كم پذيرفتند. اين تنها كاري بود كه پاپيتال ها مي توانستند به وسيله آن مردم را به نبات تبديل كنند و كردند."

با صدايي محكم و با غرور و اندوه ادامه داد:

"امروز 29 اكتبر، 7 آبان، بر اساس تقويم سازمان ملل، روز جهاني كورش بزرگ است و شرم بر ما كه چنين روزي را در تقويم خودمان نداريم. واقعا چرا با هويت خود بيگانه ايم؟"

بلند شد و به آشپزخانه رفت.

من ماندم و پنيكوت و سكوتي كه مغزمان را مي خورد. ياد حرف آن پيرمرد افتادم. از ماست كه بر ماست. مسئول همه گرفتاري هايمان خودمان هستيم.

پدر بزرگ از آشپزخانه داد زد حق نداريد جايي برويد. براي ناهار آبگوشت بار گذاشتم.

ادامه دارد...

اين نباتي ها! (قسمت دوم – ايستگاه مترو)

nabatestan — Sat, 06 Oct 2007 21:01:25 GMT

نزديك ترين ايستگاه قطار زير زميني به جايي كه در آن بوديم (به داستان اين نباتي ها! «قسمت اول – پل عابر پياده» در آرشيو موضوعي مراجعه شود.) ايستگاه اندوهسطان بود كه اگر پياده به آنجا مي رفتيم حدود يك ساعت در راه بوديم.

به پنيكوت گفتم: "با تاكسي برويم بهتر است!" اما او خواست كه اين مسير را با اتوبوس طي كنيم. در ايستگاهي كه مقصد آن ايستگاه قطار اندوهسطان بود در انتظار اتوبوس ايستاديم. لحظه به لحظه به تعداد مسافران افزوده مي شد ولي باز هم از اتوبوس خبري نبود. روي تابلوي ايستگاه نوشته شده بود: «زمان انتظار حداكثر 10 دقيقه‌» اما 20 دقيقه مي شد كه ما چشم انتظار اتوبوس ايستاده بوديم.

داشتم به پنيكوت مي گفتم كه اگر پياده رفته بوديم الان يك سوم راه را پيموده بوديم كه از دور اتوبوس نمايان شد اما به نظر نمي رسيد بتوان در آن اتوبوس جايي پيدا كرد. اتوبوس كيپ تا كيپ پر از مسافر بود و حدود بيست زن و مرد هم قصد داشتن سوار همين اتوبوس شلوغ بشوند. كناري ايستاديم تا ببينيم شانس اين را پيدا مي كنيم كه سوار اين اتوبوس بشويم يا نه؟!

پس از اينكه چندنفري از اتوبوس پياده شدند به صورت غير قابل باوري جمعيتي كه در ايستگاه بودند خود را در اتوبوس جاي دادند. بالاخره من و پنيكوت هم سوار شديم. اول پنيكوت و بعد از او من وارد اتوبوس شديم جمعيت به قدري بود كه نيمي از بدن من بيرون از در بود كه با بسته شدن در من به صورت خودكار به داخل هدايت شدم و چنان فشاري بر پايم آمد كه مي خواستم فرياد بكشم اما با بسته شدن كامل در، درد پاي من هم ساكت شد ولي همچنان به علت فشار زياد قفسه سينه ام به پشت پنيكوت نفس كشيدن برايم سخت شده بود و خيس عرق بودم. به خودم گفتم اي كاش تا خود ايستگاه اندوهسطان ديگر اين در باز نمي شد و ايستگاه ديگري وجود نداشت اما صد افسوس كه حدود هفت ايستگاه تا مقصد باقي مانده بود. وقتي به ايستگاه اندوهسطان رسيديم نفس راحتي كشيدم. هرچند مي دانستم در قطار زيرزميني هم چيز زياد جالبي نصيبمان نخواهد شد اما خوب هر چه بود از اين اتوبوس بهتر بود.

وقتي وارد سكو شديم دسته جمعيت هاي زيادي را ديديم كه برخي پشت و برخي ديگر جلوي خط قرمز ايستاده اند گويي كه خود را براي استارت مسابقه دو 100 متر آماده كرده اند و انتظار ورود قطار به ايستگاه را مي كشيدند.

وقتي قطار وارد شد و درهاش را باز كرد مردم چنان به داخل قطار حمله كردند كه قطار از شدت اين حمله قافلگير شد و شروع به لرزيدن كرد.

به پنيكوت گفتم: "صبر كن تا با قطار بعدي برويم، قطار بعدي تا 5 دقيقه ي ديگر مي آيد."

پنيكوت گفت: "اين هم مثل اتوبوس است كه مي نويسد حداكثر زمان انتظار 10 دقيقه اما معلوم نمي كند كي مي رسد؟"

گفتم: "نه! شكر خدا! اين يكي سر وقت مي آيد مگر اينكه قطار خراب شود. آخه مشكل اينجاست كه اين قطار ها تند تند داخل تونل خراب مي شوند و مدتي طول مي كشد تا دوباره راه بيفتد"

پنيكوت ادامه داد كه: "پس خدا بر همه ي ما رحم كند!"

و هر دو خنديديم.

قطار بعدي بدون تاخير وارد ايستگاه شد و پيرمردي عصا به دست همراه ما بلند شد تا سوار قطار شود اما سيل جمعيت ما را بي اراده از زمين بلند كرد و داخل قطار شديم. وقتي به خودم آمدم ديدم پيرمرد زمين افتاده و نمي تواند بلند شود.دستش را گرفتم و كمكش كردم بلند شود. جوان هاي زيادي بر روي صندلي ها نشسته بودند اما هيچ يك حاضر نبودند جاي خود را به پيرمرد دهند.

پنيكوت با عصبانت گفت: "آخه اين مردم چرا اين قدر نباتي و بي غيرت شده اند؟ وقتي من بچه بودم به ما ياد داده بودند جاي خود را به مو سفيدان بديهم و احترامشان كنيم. پدر مادر اين بي پدر مادر ها كيا هستند كه اينها اينجور بار اومدند؟"

من كه صدايم از عصبانيت مي لرزيد گفتم: " همه اش زير سر اين پاپيتال هاست. پاپيتال ها زمينه را جوري فراهم كردند تا مردم نباتي شند و تا از اين نباتي بودن مردم به نفع خود استفاده كنند."

در اين هنگام بود كه پيرمرد دستش را روي شانه ام قرار داد و با لبخندي كه شيريني اش را هيچوقت از ياد نخواهم برد گفت: " جوان! از ماست كه بر ماست! چرا نباتي شدن مردم را به گردن ديگري مي اندازي؟ از پاپيتال ها دفاع نمي كنم. منم مثل شما از آنها دلخورم ولي مسئول بدبختي ها خود ما هستيم. اگر به قول اين دوست جوانت مردم بي غيرت شده اند بگرديد ببينيد اشكال كار كجاست؟ آيا تقصير همه چيزها از پاپيتال هاست؟"

پيرمرد مكثي كرد و ادامه داد: "جوان گمان نكنم! شايد مشكل همين جوان ها باشند كه چندي پيش من را زمين زدند تا 10 دقيقه بيشتر بنشينند و مرا سرپا نگه داشتند. جوان هايي كه فكر و ذكرشان چيزهاي بي خودي و سرگرمي هياي بي جا شده. نمي دانم! جوان واقعا نمي دانم مشكل نسل شما كجاست؟! نمي دانم شايد از سر راحت طلبيتان باشد."

حرف هاي پيرمرد را همه ي واگن شنيدند اما باز هم كسي حاضر نشد تا جاي خود را به پيرمرد بدهد. پنيكوت گفت: "واقعا چه جوري ميشه غيرت رو به خون اينان بازگردوند؟"

وقتي به خانه رسيديم كلامي با هم سخن نگفتيم. هر دو به شدت عصباني و ناراحت بوديم. عصباني بوديم از دست اين مردم نباتي كه داشتيم در بينشان زندگي مي كرديم و به گياهان پاپيتال و امثال آنها اجازه مي دادند هر جور كه مي خواهند رشد كنند. از دست جواناني عصباني بوديم كه نام جوان را ننگ دار كرده بودند. جواناني كه بايد باعث افتخار ديارشان باشند امروز از نظر جوانان ديروز باعث ننگ اين ديار شده بودند. و هنوز هم به آن لبخند پيرمرد شرم داشتيم.

وقتي به پنيكوت شب بخير گفتم دريافتم كه او هم به شدت در فكر است. شايد او هم مثل من در فكر اين بود كه چرا اين مردم و اين جوانان اين قدر شديد نباتي شده اند؟

اين نباتي ها! (قسمت اول – پل عابر پياده)

nabatestan — Sat, 08 Sep 2007 18:02:18 GMT

ساعت حدود سه بعد از ظهر بود كه به خانه رسيدم. براي پنيكوت كوبيده خريده بودم. مي دانستم جايي كه او بوده مانند لبو دستش به كوبيده هم نرسيده و حسابي خوشحال مي شود. داخل اتاقي كه پنيكوت بود رفتم و از اينكه ديدم هنوز خوابيده تعجب نكردم هر چه باشد مدت زيادي را در هواپيما براي رسيدن به ديارمان سپري كرده و حسابي خسته شده بود.

به شوخي صدايش كردم: "پاشو تنبل خان! لب و لوچه اش رو نگاه كن! هنوز از لبوي امروز صبح قرمز است!"

پنيكوت خميازه كشان گفت:‌ "صبح بخير. بابا آدم مگه ساعت چنده اين جور داد و قال مي كني؟!"

گفتم: "مرد حسابي صبح بخير چيه؟ ساعت 3:35 بعد از ظهره. پاشو! موفق شدم يك هفته از شركت مرخصي بگيرم تا جناب عالي رو ببرم بگردونم. از فردا مي برمت قسمت هاي مختلف شهر رو نشونت مي دم. تا ميز رو مي چينم برو دست و رويت رو بشور و بيا."

منتظر پنيكوت نشسته بودم كه با سيمايي آراسته و مرتب شده با كيسه اي پشت ميز، روبرويم نشست. كيسه را به من داد و گفت: "ناقابله، براي تو آوردمش."

از دوستم قدر داني كردم و گفتم: "شروع كنيم، كوبيده اگر يخ كند ديگه خوردنش فايده اي نداره." و همانطور كه حدس زده بودم از ديدن كوبيده ها، نان، ريحان، پياز و ماست موسير چكيده آنقدر ذوق زده شده بود كه مي شد اين را از برق چشمانش فهميد و گفت: بوي كوبيده را حس كرده بودم حدس زدم برايم كوبيده خريده باشي."

ناهار را كه خورديم گفت: "مي خوام دانشگاهي رو كه درش درس خواندي رو ببينم."

گفتم:‌ "باشه قبول. شب رو زود مي خوابيم و فردا صبح مي رويم دانشگاه رو نشانت مي دهم."

شب را خيلي دير خوابيديم. با هم خاطرات قديم را مرور كرديم اما با اين حال صبح زود بيدار شديم و پس از خوردن صبحانه اي مختصر راه افتاديم.

دانشگاهي كه آنجا درس خوانده بودم در يكي از ميدان هاي اصلي و بزرگ شهر بود كه در آن محله افراد مختلفي از هر قشر رفت و آمد مي كردند. براي رد شدن از خيابان بايد از روي پل عابر پياده اي كه در آنجا بود عبور مي كرديم. ناگهان در نيمه هاي پل ايستادم و به افرادي كه در زير پل آمد و شد مي كردند نگاه كردم. پنيكوت هم به ناچار ايستاد و از من پرسيد: "بابا آدم به چي خيره شدي؟"

گفتم: " به اين نباتي ها. مي بيني هر كس به دنبال كار خودش است. بي خبر از حال كسي كه از كنارشان رد مي شود." "آنجا كه ازدحام شده است رو نگاه كن. دو نفر دعوايشان شده. همان افراد كه به كار هم كار ندارند همه جمع شده اند و دعوا را نگاه مي كنند. انگار نمايشي برپا شده." "اونطرف رو مي بيني؟! آن پسر بچه ي سياه چهره با آن لباس هاي كثيف رو مي گم كه فال مي فروشه و برخي به ترحم ازش فال مي خرند. هيچكس از او نمي پرسد چرا فال مي فروشي؟! چه كسي تو را مجبور كرده به جاي بازي كردن و درس خوندن در مدرسه فال بفروشي؟ مي بيني پنيكوت؟! دنياي عجيبي شده. چرا اينا اينجوري نباتي شده اند؟"

پنيكوت گفت: "نميدونم فقط همين رو بگم كه جز خودشون هيچكس مقصر نيست. اينان خودشون خواستند نباتي شند و درست مثل يك گياه به محيط اطرافشون بي توجه باشند. ولي بابا آدم فراموش نكن در همين خيابان زير ما زيادند كساني كه هنوز نباتي نشده اند."

و حق با او بود.

ادامه داد: "بيا برويم. فراموش كردي مي خواهم دانشگاهي كه در آنجا درس خواندي را ببينم؟"

از او عذرخواهي كردم و به سمت دانشگاه حركت كرديم. وقتي دانشگاه را ديد خيلي خوشحال شد و گفت: "چه قدر دلم مي خواست من هم در اين دانشگاه درس مي خوندم. اينجا مكان پاك و بزرگي است. افرادي كه در اين مكان كار مي كنند و درس مي خوانند بايد مراقب باشند تا نام مقدس دانشگاه آسيب نبيند. اين مكان مي تواند كمك بزرگي براي نباتي ها و نباطستان باشد. فعلا فكرش را نكن. بيا با مترو به خونه برگرديم. دلم مي خواد مترو رو ببينم."

من هم قبول كردم و به سمت ايستگاه مترو حركت كرديم.

ادامه دارد...